Zowel de Oude weg als de Nieuwe weg (nu Koumansburg), de verbinding, naar Veenhuizen, lopen in vroegere tijden langs het meertje het Zwarte Water. Waarom zwart.
Kaart uit 1757.
Wat de naam betreft, lees ik in de eerder vermelde lezing, “Drentse Veldnamen”, van J. Wieringa, het volgende:
“Merkwaardig zijn ook de vele Zwarte Waters in Drenthe. Ze liggen meestal op een markegrens, bijvoorbeeld tussen Assen en Peeloo, Gieten en Eext, Borger en Gasselte, Pesse en Drijber. Verder is er tussen Linde en Kerkenbos het Zwarte Gat. De bekende zwartendijkster Schans bij Een is waarschijnlijk genoemd naar de zwarte Dijk, een grensweg tussen Friesland en Drente. Ook lag in die buurt een grensstroompje, de Swarte Rydt. Waarschijnlijk is in al deze gevallen ‘zwart’ een verbastering van swat, een zeer oud woord dat evenals het Friese swette grens betekent.”
Daarmee is m.i. de naam voldoende verklaard. Immers het door mij bedoelde Zwarte Water ligt ook op de grens met Drenthe
De ligging van de Zwarte Rydt die we in dit citaat tegenkomen geeft meer problemen. Al in 1797 schrijft A.P. Driessen: “dat men over de ware plaats van de sogenaamde Ryte ….. reeds voor meer dan een eeuw selfs bij het Huis de Nienoort in verwarring is geweest”. In het boek “Van Eden tot Heden” over de geschiedenis van het dorp Een “ zijn de schrijvers helder over de ligging. Het is de bovenloop van de Boorn (Aldjip, Koningsdiep). Deze loopt vanuit het gebied oostelijk van de Zwartendijksterschans, langs de grens van provincies Drenthe en Groningen, naar de (noordelijke) hoek van Allartsoog. Over dit gebied is eeuwenlang een territoriale discussie geweest tussen Friesland, Groningen Drenthe en niet te vergeten de bewoners van het dorp Een. Ook de bewoners van Huize Nienoord hebben daar een grote rol in gespeeld.
Ik kom tot de volgende betekenis van Zwarte Rydt: zwarte is weer zwette, is grens, en een Ryte is een slenk/laagte. Een laagte met afwatering op de grens van Groningen, Drenthe en Friesland.
Versie: 2025 21 oktober